Ruda Śląska - portal miejski RudaSlaska.com.pl

Historia miasta

Wirek

Obecny Wirek wzmiankowany jest w urbarzu z 1603 r. W 1661 r. występuje jako Nowa Wiesz. Wieś powstała nad Kochłówką (Potokiem Bielszowickim).

WirekJuż wcześniej, w 1594 r., czeski dokument wymienia wzgórze zwane Wirek.

Herb Nowej Wsi przedstawiał osełkę, strug i kowadło. Niemiecka nazwa Nowej Wsi brzmiała Neudorf zaś Wirka - Antonienhotte.

Pierwotna Nowa Wieś leżała w okolicach obecnych ulic 1 Maja, Magdziorza i Bielszowickiej. Wirek zaś to rejon ulic sienkiewicza i Dąbrowskiego.

W 1802 r. powstała tu kopalnia węgla 'Gottessegen' (Błogosławieństwo Boże), z której zachował się do dziś budynek nadszybia szybu 'Aschenborn" (Andrzej) z lat 70-tych XIX wieku w formie nawiązującej do baszty obronnej - unieruchomiony w 1926 r.

Kliknij aby przejść do galerii

W 1805 r. uruchomiono hutę żelaza Antonia ('Antonienhotte") - nazwa pochodziła od imienia żony hr. Łazarza Henckla von Donnersmarck (z domu Praschma). Jako przestarzała, została ona zlikwidowana w latach 90-tych XIX wieku. Znajdowała się w okolicy obecnych ulic Katowickiej i Zdziebkowskiej. Nazwę huty przeniesiono jako urzędową na całą osadę Wirek. Na terenie Wirku prowadziła działalność produkcyjną huta cynku 'Hugo" w latach 1812-1932 (zachowały się z niej dwie hale przy obecnej ul. Katowickiej) i 'Liebe-Hoffnung" (Miłość-Nadzieja). Ta ostatnia działała od I połowy XIX wieku do 1925 r.; w 1934 r. urządzono w niej halę targową - obecnie służy jako spichlerz.

Przy hucie 'Liebe-Hoffnung' działała jakiś czas fabryka wyrobów ceramicznych (pochodzi z niej głowa Chrystusa na kaplicy naprzeciw kościoła parafialnego).

Kliknij aby przejść do galerii

Zabudowa rozrastała się o kolonie robotnicze; w latach 1852-53 powstała kolonia przy obecnej ul. Katowickiej, potem przy ul. 1 Maja i Bytomskiego; w 1870 r. zbudowano zachowaną do dziś kolonię Ficinus przy ul. Kubiny, w 1873-74 kolonię przy ul. Robotniczej.

W 1856 r. powstała szkoła w Wirku (w budynku dawnego więzienia przy obecnej ul. Tuwima).

W 1863 r. wybudowano szkołę w Nowej Wsi. Tamże w 1896 powstał kolejny budynek, służący później jako bursa gimnazjalna i następny w 1902 r. W 1937 zbudowano obecną szkołę nr 10.

Tuż przed l wojną światową oddano do uźytku przy obecnej ul. Licealnej budynek mieszczący w latach 20-tych seminarium nauczycielskie, a od 1933 gimnazjum i liceum. Został on rozebrany w latach 70-tych.

W 1855-56 wybudowano tu więzienie z kaplicą św. Wawrzyńca. Gmach słuźył swoim celom do 1867 r. W tym roku urządzono kościół w kaplicy więziennej. Od 1859 uźywany był też przez ewangelików. Parafię katolicką powołano do życia w 1869 r.

Kliknij aby przejść do galerii

W latach 1873-1874 zbudowano mały orientowany kościół (stał przed wejściem do obecnego). Dopiero w latach 1907-09 wzniesiony został obecny okazały kościół w stylu neogotyckim według projektu Ludwika Schneidera pw. św. Wawrzyńca i św. Antoniego.

W 1891 r. Żydzi zbudowali synagogę usytuowaną przy obecnej ul. Kupieckiej, powołując jednocześnie samodzielną gminę wyznaniową.

W 1902 zbudowano kościół ewangelicki według projektu architekta Feliksa Henry z Wrocławia. W ten sposób obok siebie stanęły świątynie trzech wyznań. Niestety, synagoga została zniszczona przez nazistów w 1939 r.

W 1937 r. urządzono kościół św. Andrzeja Boboli w nieistniejącej juź dawnej sali kinowej u zbiegu obecnych ulic 1 Maja i Bielszowickiej.

W 1924 r. obszar dworski Wirek włączono do gminy Nowa Wieś tworząc jedną gminę wiejską Nowa Wieś.

Kliknij aby przejść do galerii

W latach 1929-30 wybudowano nowy ratusz (obecnie budynek Sądu Rejonowego).

W 1947 r. gminę Nowa Wieś przemianowano na Wirek, nadając jej w 1949 r. prawa miejskie.

W 1951 r. włączono Wirek do Nowego Bytomia, zaś w 1959 ostatecznie do miasta Ruda Śląska.

Jednym z ważniejszych urzędów w Wirku jest siedziba Sądu Rejonowego. W dzielnicy tej, znajduje się Miejska Biblioteka Publiczna, która posiada największe zbiory wszelkiego rodzaju literatury.

Wirek jest największą siedzibą handlu w Rudzie Śląskiej. Słynie z targów odbywających się od wielu lat w każdy czwartek.

Ważniejsze zabytki architektury:

  • kościół pod wezwaniem Świętego Wawrzyńca
  • kościół ewangelicko-augsbusrki pod wezwaniem Odkupiciela
  • szyb "Andrzej" dawna kolonia robotnicza "Ficinus" przy ul. Kubiny
  • domy robotnicze przy ulicach Katowickiej, 1-go Maja oraz Ściegiennego - tzw. "Werdon"
  • kamienice wzdłuż ulic 1-go Maja, Sienkiewicza, Dąbrowskiego

Tekst pochodzi ze strony www UM Ruda Śląska http://www.rudaslaska.pl

Drogi Użytkowniku!

Dokładamy wszelkich starań by korzystanie z naszego serwisu było dla Ciebie komfortowe.

Dlatego staramy się dopasować dostępne w nim treści do Twoich zainteresowań i preferencji. Jest to możliwe dzięki przechowywaniu w Twojej przeglądarce plików cookies oraz przetwarzaniu przez administratora danych osobowych w celach analitycznych i statystycznych.

Przez dalsze korzystanie, bez zmian ustawień w zakresie prywatności, z naszego serwisu wyrażasz zgodę na zapisywanie plików cookies w Twojej przeglądarce.

Pamiętaj, że zawsze możesz zmienić w przeglądarce ustawienia dotyczące plików cookies, a także uzyskać dodatkowe informacje o zasadach przetwarzania Twoich danych osobowych oraz przysługujących Ci prawach z naszej Polityki Prywatności.

Przejdź do serwisu