RudaSlaska.com.pl - 20 lat

Wiadomości z Rudy Śląskiej

Nowe oblicze orzegowskiej koksowni

  • Dodano: 2022-01-30 14:00

W 2018 roku rozpoczęły  się prace związane z rekultywacją terenu koksowni, które zakończyły się w marcu 2021 roku. Warto wspomnieć, że dawna koksownia “Orzegów” została założona w 1903 roku w następstwie odkrycia w sąsiadującej kopalni “Gotthard” (później “Karol”) węgla koksującego. W wyniku obróbki cieplnej takiego węgla powstaje koks – produkt o lepszych parametrach spalania niż węgiel kamienny, stosowany głównie w hutnictwie. Koksownia należała do Górnośląskich Zakładów Koksowniczych i Fabryk Chemicznych w Zabrzu. Wyłączono ją z funkcjonowania w 1976 roku. Zachowana część zakładu składa się z budynku wieży węglowej, cylindrycznego zbiornika smoły oraz ciągu komór pierwszej baterii koksowniczej wraz z drogą dojazdową. Jest to ostatni a zarazem najstarszy tego typu obiekt na terenie kraju, który jest świadectwem rozwoju technologicznego przeróbki węgla kamiennego.  

Teren po byłej koksowni to 5 hektarów

Podczas prac rekultywacyjnych , które rozpoczęły się już w 2018 roku 5-hektarowy teren po byłej koksowni Orzegów oczyszczony został z niebezpiecznych substancji.  Z gleby usunięte zostały metale ciężkie, cyjanki oraz związki ropopochodne, a cały obszar dawnego zakładu zaadaptowano na park z licznymi atrakcjami, m.in. tarasem widokowym, górką saneczkową, placami zabaw czy ścieżką dydaktyczną. 


Prace przy zagospodarowaniu terenu po koksowni pochłonęły ponad 21 mln zł, z czego prawie 18 mln zł władze miasta pozyskały z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w ramach unijnego Programu Infrastruktura i Środowisko na lata 2014-2020. Przedsięwzięcie zrealizowane zostało w systemie „zaprojektuj i wybuduj”. Oznacza to, że wyłoniony w przetargu wykonawca opracował dokumentację projektową, jak i zrealizował całość inwestycji. W ramach przedsięwzięcia do życia przywróconych zostało prawie 5 ha terenu. Najważniejszą częścią inwestycji było zneutralizowanie niebezpiecznych związków, które zalegały  w gruncie i w wodach podziemnych. Uporządkowana została także dzika roślinność. 

Najpierw prowadzono prace projektowe, później działania w terenie. Dokonane szczegółowe badania gruntu wykazały obecność na obszarze dawnej koksowni metali ciężkich, cyjanków oraz różnych związków ropopochodnych. Aby oczyścić teren, zastosowano jednocześnie technologię bioremediacji (usuwania zanieczyszczeń za pomocą żywych mikroorganizmów) i fitoremediacji (technologii wykorzystującej rośliny w procesie oczyszczania). Zastosowano także tzw. bariery reaktywne, w których dochodzi do procesu geochemicznego między zanieczyszczoną substancją a materiałem wypełniającym barierę.


Renowacją zostały objęte także obiekty budowlane

W ramach prowadzonych prac usunięto również dziką roślinność, wprowadzając w jej miejsce nowe nasadzenia. Renowacją zostały objęte obiekty budowlane, stanowiące pozostałości po dawnym zakładzie. Zabezpieczono konstrukcyjnie i poddano pracom konserwacyjnym budynek wieży węglowej, zbiornik smoły i baterie pieców koksowniczych. Baterie przykryto betonowym stropem, którego część to jednocześnie taras, stanowiący punkt widokowy na całe założenie parkowe. Na ścianach wieży węglowej oraz na elewacji baterii koksowniczej umieszczono tablice informacyjno-edukacyjne na temat procesów technologicznych stosowanych w koksowni „Orzegów” oraz historii przedsiębiorstwa.

Powierzchnię parku podzielono na dwie strefy – teren przylegający do zabytkowych obiektów zagospodarowano alejkami parkowymi i obiektami małej architektury, a północną część założenia zaaranżowano jako teren zielony bez wytyczonych ścieżek. Obszar inwestycji oświetlono, wybudowano toaletę, utworzono miejsca parkingowe i wiatę rowerową, wybudowano dwa place zabaw dla dzieci, ustawiono ławki parkowe oraz leżaki. Dzięki przeprowadzonym działaniom obszar został całkowicie zrewitalizowany – oczyszczono glebę z niebezpiecznych substancji, wykonano zmianę zagospodarowania terenu na park rekreacyjno-edukacyjny oraz zadbano o upamiętnienie pierwotnej funkcji tego miejsca.

Trochę o historii 

Zakład koksochemiczny - koksownia „Orzegów” został uruchomiony w 1903 roku pod nazwą koksownia „Gotthard”. Powstał z inicjatywy właścicieli okolicznych terenów – małżeństwa Joanny i Hansa Ulryka Schaffgotschów. Prace budowlane i późniejsze prowadzenie nowego zakładu powierzyli oni koncernowi „Oberschlesische Kokswerke und Chemische Fabriken” (OBERKOKS). W roku otwarcia zakładu działała w nim pierwsza 35-komorowa bateria pieców koksowniczych. W 1908 r. funkcjonowały już trzy baterie pieców oraz pięć kotłów. Węgiel do koksowni sprowadzano z pobliskiej kopalni „Gotthard”. W 1922 roku, w wyniku działań związanych z III Powstaniem Śląskim oraz zgodnie z rezultatami plebiscytu z 1921 roku, Orzegów wraz ze znajdującą się na jego terenie koksownią został przyłączony do Rzeczypospolitej Polskiej. Zakład stał się wówczas częścią spółki akcyjnej „Godulla S.A” w Chebziu. Niska wydajność baterii koksowniczych oraz trudne warunki pracy spowodowały, że przedsiębiorstwo zostało zamknięte w 1976 roku jako przestarzałe i niemożliwe do rozbudowy ze względu na szkody górnicze ujawniające się na jego terenie.

W 1987 roku koksownia została wpisana do rejestru zabytków województwa śląskiego. Ochroną objęto ciąg komór pierwszej baterii koksowniczej, zbiornik smoły, wieżę węglową oraz odcinek drogi dojazdowej wraz z otoczeniem. Orzegowska koksownia jest obecnie jednym z najcenniejszych obiektów tego typu na terenie kraju. 

Nowe oblicze orzegowskiej koksowni


Źródło: Redakcja/UM Ruda Śląska

Zobacz także

Komentarze (6)    dodaj »

  • RedPill

    Obiekt jest notorycznie niszczy przez autochtonów, pieniądze wyrzucone w błoto. Nie chcę obrażać mieszkańców, ale w Orzegowie, to by lepiej sprawdziły się zadaszenia, pod którymi można by wypić piwko i zrobić imprezkę.

  • mieszkaniec Orzegowa

    Kolejna super inwestycja po " rynku betonowym z fontanną" przy kościele, która już dawno nie działa i nie ma pieniędzy na naprawę. Biblioteka też jest super!!! , która świeci pustkami, a i jeszcze położenie kostki brukowej na ul. Czapli. Nadmieniam, iż na Orzegowie nie ma np. Apteki, kaloryferów z "nitki", a gaz w niektórych domach niby jest i co dalej? Jak to się ma do reszty mieszkańców?

    • mieszkaniec Orzegowa
      2022-01-31 17:49
    • Ocena:
    • odpowiedz
  • miejscowy

    Doszpitala trudno sie dostac,ale na koksowni balowac łatwo

  • stach

    Pogorszyło ci się czy co? Skąd się tacy biorą ?

  • boluś

    Z rzyci Pijarowy Waflu" miyszkajom na Rudzie " to i widzom w realu.

  • Ciacho

    Wiesz jako,bydzie ostuda

Dodaj komentarz

chcę otrzymać bezpłatny newsletter portalu RudaSlaska.com.pl.

Publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu.
Wydawca portalu nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.