FOTO Dawna Fabryka Margaryny niszczeje. Radna pyta o bezpieczeństwo zabytku

Stan dawnej Fabryki Margaryny przy ul. Piastowskiej 5 w Rudzie Śląskiej od dłuższego czasu się pogarsza. W budynku stwierdzono niezabezpieczone wejścia, przez które do środka mogą dostać się osoby postronne. Radna Magdalena Szpotan złożyła w tej sprawie interpelację, a władze miasta poinformowały, że nieruchomość znajduje się w użytkowaniu wieczystym prywatnego podmiotu, który odpowiada za jej utrzymanie i zabezpieczenie.

Radna Magdalena Szpotan interweniuje w sprawie Fabryki Margaryny

Interpelacja radnej Magdaleny Szpotan z 27 sierpnia 2026 roku dotyczyła stanu technicznego dawnej Fabryki Margaryny, bezpieczeństwa w jej otoczeniu oraz sytuacji prawnej nieruchomości. Po otrzymaniu odpowiedzi z magistratu radna przedstawiła mieszkańcom najważniejsze ustalenia. Jak podkreśliła, szczególnie niepokojące są niezabezpieczone wejścia oraz postępująca degradacja budynku.

– Dla mnie najważniejsze jest jednak to, żeby ten obiekt nie niszczał dalej i żeby przede wszystkim został odpowiednio zabezpieczony – zarówno jako cenny element historii Rudy, jak i ze względu na bezpieczeństwo mieszkańców – napisała Magdalena Szpotan.

Radna zapowiedziała również, że będzie przyglądała się dalszym działaniom podejmowanym w tej sprawie. Zwróciła przy tym uwagę, że samorząd zna problem, ale jego możliwości są ograniczone ze względu na sytuację własnościową nieruchomości.

Miasto potwierdza pogarszający się stan zabytku

W odpowiedzi na interpelację, datowanej na 11 września 2026 roku, władze Rudy Śląskiej potwierdziły, że posiadają wiedzę o pogarszającym się stanie budynku. Magistrat wskazał na postępujące uszkodzenia jego elementów oraz niewystarczający sposób zabezpieczenia. Obecne rozwiązania nie zapewniają bowiem skutecznej ochrony obiektu przed dalszym niszczeniem.

– Stan zachowania zabytku od dłuższego czasu budzi zastrzeżenia Miasta. Obserwowane są postępujące uszkodzenia elementów budynku, a sposób jego zabezpieczenia nie gwarantuje obecnie właściwej ochrony przed dalszą degradacją – czytamy w odpowiedzi na interpelację.

Urzędnicy potwierdzili także występowanie niezabezpieczonych wejść umożliwiających osobom postronnym dostęp do wnętrza. Taka sytuacja stanowi zagrożenie zarówno dla zabytkowego obiektu, jak i ludzi, którzy zdecydują się wejść na jego teren. Postępowania mieszczące się w zakresie bezpieczeństwa budowlanego prowadzi Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rudzie Śląskiej.

Fabryka Margaryny nie jest własnością miasta

Budynek dawnej Fabryki Margaryny nie należy do miasta. Nieruchomość pozostaje w użytkowaniu wieczystym prywatnego podmiotu i to na nim spoczywa obowiązek właściwego utrzymania oraz zabezpieczenia obiektu. Jak zaznaczyła radna, oznacza to, że samorząd nie może samodzielnie przejąć obowiązków użytkownika nieruchomości.

– Nieruchomość nie stanowi własności Miasta, wobec czego obowiązek jej bieżącego utrzymania, zabezpieczenia oraz podejmowania działań niezbędnych dla zachowania obiektu spoczywa na podmiocie władającym nieruchomością – wyjaśniono w odpowiedzi magistratu.

Miasto deklaruje, że pozostaje w kontakcie z właściwymi organami i podejmuje działania w granicach swoich kompetencji. W sprawę zaangażowany jest również Śląski Wojewódzki Konserwator Zabytków, ponieważ budynek objęto indywidualnym wpisem do rejestru zabytków. To do konserwatora należą kompetencje związane z kontrolą przestrzegania przepisów o ochronie zabytków oraz prowadzeniem przewidzianych prawem działań nadzorczych.

Miasto zwróciło się do konserwatora o pilną kontrolę

Jak wynika z odpowiedzi na interpelację, rudzki samorząd wielokrotnie informował Śląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o stanie Fabryki Margaryny. Kolejne wystąpienie zostało skierowane 18 czerwca 2026 roku. Miasto zwróciło się wówczas o pilne przeprowadzenie kontroli i podjęcie działań nadzorczych.

W piśmie wskazano na konieczność sprawdzenia stanu zachowania zabytku i sposobu jego zabezpieczenia. Magistrat wniósł także o zweryfikowanie, czy podmiot władający nieruchomością wykonuje obowiązki wynikające z przepisów o ochronie zabytków. Władze miasta oczekują ponadto zabezpieczenia wejść oraz podjęcia działań, które powstrzymają dalszą degradację budynku.

Historia Fabryki Margaryny przy ul. Piastowskiej 5

Gmach dawnej Fabryki Margaryny powstał w 1923 roku jako budynek produkcyjny dla zakładów Oberschlesisches Fett- und Margarinewerke. Projekt sporządzono w sierpniu 1922 roku, a jako jego autora wskazano starszego inżyniera F. Bartha. W dokumentacji jako wykonawca figuruje architekt i mistrz murarski Bruno Iwański. Produkcję margaryny uruchomiono 1 marca 1923 roku.

Po zakończeniu działalności pierwotnego przedsiębiorstwa tradycje związane z przetwórstwem tłuszczów kontynuowały w tym miejscu Zjednoczone Fabryki Przetworów Mięsa i Tłuszczów „Unikor”. W późniejszym okresie w budynku funkcjonowała również garbarnia. Obiekt jest więc świadectwem przemysłowej historii dzielnicy Ruda, choć od lat pozostaje nieużytkowany i stopniowo niszczeje.

18 października 2013 roku budynek został wpisany do rejestru zabytków pod numerem A/410/13. Ochrona obejmuje gmach w obrysie murów zewnętrznych wraz z przyporami. Informacje o roku budowy i zakresie wpisu potwierdza Gminny Program Opieki nad Zabytkami, natomiast obiekt figuruje również w państwowej bazie Zabytek.pl.

Co dalej z zabytkowym budynkiem w Rudzie?

Na razie nie przedstawiono harmonogramu prac, które mogłyby trwale zabezpieczyć Fabrykę Margaryny lub umożliwić jej przyszłe zagospodarowanie. Z odpowiedzi miasta wynika, że dalsze działania zależą przede wszystkim od prywatnego podmiotu władającego nieruchomością oraz decyzji organów nadzoru budowlanego i konserwatorskiego. Radna Magdalena Szpotan zapowiedziała monitorowanie sprawy, podkreślając historyczną wartość obiektu i konieczność zapewnienia bezpieczeństwa mieszkańcom.