Grób powstańca śląskiego Piotra Pierończyka uhonorowany znakiem „Tobie Polsko”

Walczył we wszystkich trzech powstaniach śląskich, a podczas II wojny światowej był więziony w niemieckim obozie koncentracyjnym Buchenwald. Piotr Pierończyk, powstaniec śląski związany z Rudą Śląską, został pośmiertnie uhonorowany znakiem pamięci „Tobie Polsko”. Uroczystość zorganizowana przez katowicki oddział Instytutu Pamięci Narodowej odbyła się w piątek, 23 października 2026 roku, na cmentarzu parafialnym w Czarnym Lesie.

Znak „Tobie Polsko” na grobie powstańca

Na cmentarzu parafialnym przy ul. 1 Maja w Rudzie Śląskiej-Czarnym Lesie uhonorowano grób Piotra Pierończyka. Uroczystość odbyła się 23 października 2026 roku, a jej organizatorem był Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach. Znak pamięci „Tobie Polsko” upamiętnia zaangażowanie powstańca w walkę o przyłączenie Górnego Śląska do Polski i przypomina o jego losach, naznaczonych udziałem w powstaniach oraz prześladowaniami podczas II wojny światowej.

W zapowiedzi uroczystości do znaczenia tego upamiętnienia odniósł się prezydent Rudy Śląskiej Michał Pierończyk. Zwrócił uwagę, że za wydarzeniami historycznymi kryją się indywidualne losy ludzi i ich rodzin, których doświadczenia warto przekazywać kolejnym pokoleniom.

„Upamiętnienie Piotra Pierończyka to przede wszystkim wyraz szacunku dla niego, jego życiowych doświadczeń i trudnych losów. Za jego biografią kryje się historia konkretnego człowieka i jego rodziny, ale także świadectwo skomplikowanych dziejów Górnego Śląska” – przekazuje Michał Pierończyk, prezydent Rudy Śląskiej.

Od powstań śląskich do niemieckiego obozu koncentracyjnego

Piotr Pierończyk urodził się 25 maja 1884 roku w Łanach, w powiecie gliwickim, jako syn Jana Pierończyka i Julianny z domu Stypa. Z zawodu był hutnikiem, ale ważną część jego życia stanowiła działalność niepodległościowa. Należał do Polskiej Organizacji Wojskowej i uczestniczył we wszystkich trzech powstaniach śląskich, opowiadając się za przyłączeniem Górnego Śląska do Polski.

Działalność patriotyczną łączył z pracą zawodową i życiem rodzinnym. Wraz z żoną Heleną Konstantyną z domu Zogłówek mieszkał w Nowej Wsi, w ówczesnym powiecie katowickim. Małżeństwo wychowało sześcioro dzieci.

Wybuch II wojny światowej przyniósł dramatyczny zwrot w życiu byłego powstańca. Po zajęciu Górnego Śląska przez III Rzeszę osoby zaangażowane wcześniej w działalność na rzecz polskości regionu znalazły się w szczególnym niebezpieczeństwie. 18 września 1939 roku Piotr Pierończyk został aresztowany przez gestapo w Katowicach, a następnie deportowany do niemieckiego obozu koncentracyjnego Buchenwald, do którego trafił 16 października tego samego roku.

W Buchenwaldzie spędził niemal dziesięć miesięcy. Decyzję o jego zwolnieniu niemieckie władze policyjne podjęły 30 lipca 1940 roku, natomiast obóz formalnie opuścił 1 sierpnia 1940 roku. Po odzyskaniu wolności powrócił do Nowej Wsi.

Powojenne odznaczenia i zachowanie pamięci

Po zakończeniu wojny Piotr Pierończyk został uznany za byłego więźnia politycznego oraz uczestnika walk o polskość Śląska. Jego działalność uhonorowano Śląskim Krzyżem Powstańczym oraz Brązowym Krzyżem Zasługi. Drugie z tych odznaczeń otrzymał na mocy uchwały Prezydium Krajowej Rady Narodowej z 24 kwietnia 1946 roku za działalność społeczną i patriotyczną.

Piotr Pierończyk zmarł 23 grudnia 1955 roku w Nowym Bytomiu, mając 71 lat. Został pochowany na cmentarzu parafialnym w Czarnym Lesie, gdzie jego grób znajduje się do dziś.

Kolejny etap upamiętnienia powstańca nastąpił w sierpniu 2025 roku. Wówczas Instytut Pamięci Narodowej formalnie uznał go za weterana walk o wolność i niepodległość Polski, a miejsce jego pochówku zostało wpisane do ewidencji grobów weteranów. Decyzja ta poprzedziła tegoroczne uhonorowanie grobu znakiem „Tobie Polsko”.

Umieszczony na nagrobku znak przypomina dziś nie tylko o udziale Piotra Pierończyka w powstaniach śląskich, lecz także o jego późniejszych losach – aresztowaniu przez gestapo, pobycie w Buchenwaldzie i powrocie do życia rodzinnego po zwolnieniu z obozu.