Podziemny kanał i szklana podłoga. Tak zmienia się Wielki Piec w Rudzie Śląskiej

Rewitalizacja Wielkiego Pieca Huty „Pokój” w Rudzie Śląskiej przekroczyła już 60 procent zaawansowania. Zabytkowy kompleks w Nowym Bytomiu ma zostać przekształcony w nową przestrzeń turystyczno-kulturalną, a w trakcie realizacji projektu zdecydowano o rozszerzeniu planowanych atrakcji m.in. o udostępnienie podziemnego kanału dymowego, wnętrza podstawy komina oraz szklaną podłogę nad dawnym zsypem rudy żelaza.

Prace prowadzone są w ramach projektu „Wielki Piec Huty Pokój – Centrum Transformacji w Rudzie Śląskiej”. Całkowita wartość przedsięwzięcia wynosi 98 182 533,31 zł, z czego 66 209 161,84 zł stanowi dofinansowanie z Funduszy Europejskich, a 9 474 246,52 zł pochodzi z budżetu państwa.

Rewitalizacja Wielkiego Pieca Huty „Pokój” przekroczyła 60 procent

Jeszcze na początku roku miasto informowało, że roboty przy Wielkim Piecu znajdują się mniej więcej na półmetku. Najnowsza aktualizacja pokazuje, że inwestycja weszła w kolejny, zaawansowany etap – wykonano już ponad 60 procent zaplanowanych prac.

Na samej konstrukcji pieca dobiega końca zabezpieczanie elementów przed korozją oraz wymiana podestów. To prace szczególnie ważne z punktu widzenia przyszłego bezpieczeństwa zwiedzających, którzy po zakończeniu inwestycji będą mogli poznawać obiekt znacznie bliżej niż dotąd.

Duże zmiany widoczne są również przy dawnej rampie kolejowej. Obiekt, który ma pełnić funkcje użytkowe, osiągnął już stan surowy zamknięty. Z kolei nagrzewnice, będące jednymi z najbardziej charakterystycznych elementów zespołu wielkopiecowego, zostały przygotowane do odbiorów konserwatorskich.

Jednocześnie na wszystkich obiektach trwa montaż instalacji niezbędnych do przyszłego funkcjonowania kompleksu.

Większa gastronomia, podziemia i szklana podłoga. Projekt został rozbudowany

W trakcie prowadzenia prac zakres planowanych funkcji został poszerzony. Jedną ze zmian będzie rozbudowanie strefy gastronomicznej, która ma obsługiwać większą liczbę odwiedzających. Już wcześniej zakładano, że teren Wielkiego Pieca będzie nie tylko przestrzenią wystawienniczą, ale również miejscem spotkań i odpoczynku.

Największe zainteresowanie mogą jednak wzbudzić nowe elementy trasy zwiedzania. Udostępniony ma zostać podziemny kanał dymowy oraz wewnętrzna część podstawy komina. Dzięki temu zwiedzający będą mogli wejść do przestrzeni dotychczas niedostępnych, związanych bezpośrednio z dawnym procesem technologicznym huty.

Nowością będzie również szklana podłoga umieszczona nad miejscem dawnego zsypu rudy żelaza. Rozwiązanie to ma pozwolić odwiedzającym spojrzeć na historyczną część instalacji z zupełnie nowej perspektywy.

Co powstanie przy Wielkim Piecu Huty „Pokój” w Rudzie Śląskiej?

Rewitalizacja obejmuje nie tylko zachowanie monumentalnej konstrukcji pieca. Projekt zakłada stworzenie całego kompleksu przeznaczonego do zwiedzania, edukacji, działalności kulturalnej i odpoczynku.

W ramach przedsięwzięcia przewidziano m.in. budowę obiektu wejściowego z częścią wystawową, adaptację dawnej sterowni i maszynowni na cele ekspozycyjne, zmianę funkcji dawnej rampy kolejowej oraz udostępnienie wybranych fragmentów zabytkowej infrastruktury hutniczej.

Planowana jest także przestrzeń zewnętrzna ze ścieżką technologiczno-przyrodniczą, elementami rekreacyjnymi, zielenią i miejscami przeznaczonymi dla odwiedzających. Większa część terenu ma być dostępna bez konieczności kupowania biletu, natomiast płatne wejście będzie dotyczyło przede wszystkim obiektów wystawowych.

Według informacji przekazanych wcześniej przez miasto, kompleks ma być przystosowany również do potrzeb osób z niepełnosprawnościami, a na jego terenie mają działać cztery windy.

Od konkursu architektonicznego do jednej z największych inwestycji miasta

Wielki Piec Huty „Pokój” stał się własnością Rudy Śląskiej w 2018 roku. Rok później miasto ogłosiło międzynarodowy konkurs architektoniczny na opracowanie koncepcji zagospodarowania obiektu. Zgłosiło się do niego 96 pracowni i architektów, a zwyciężyła krakowska pracownia eM4. Pracownia Architektury. Brataniec.

W grudniu 2024 roku miasto podpisało umowę na wykonanie inwestycji z Przedsiębiorstwem Budowlano-Produkcyjnym „Łęgprzem” z Krakowa. Prace mają nadać zabytkowemu kompleksowi nowe funkcje, zachowując jednocześnie jego przemysłowy charakter.

W oficjalnej informacji miasta opublikowanej 4 maja 2026 roku wskazywano, że zakończenie prac planowane jest na wiosnę 2027 roku.

Wielki Piec i Huta „Pokój”. Industrialna historia Nowego Bytomia

Historia Huty „Pokój” sięga 1840 roku, kiedy zakład został założony jako Friedenshütte. W kolejnych dekadach huta dynamicznie się rozwijała, a na początku XX wieku należała do najważniejszych przedsiębiorstw przemysłowych regionu. W 1907 roku posiadała sześć wielkich pieców, natomiast w okresie międzywojennym była największym zakładem hutniczym tego typu w Polsce.

Z Hutą „Pokój” związana jest również postać Tadeusza Sendzimira. To właśnie tutaj w latach 30. uruchomiono walcownię blachy na zimno wykorzystującą opracowaną przez niego metodę.

Obecny Wielki Piec został uruchomiony w 1968 roku. Jego budowa trwała zaledwie 105 dni, choć początkowo przewidywano, że przedsięwzięcie zajmie około półtora roku. Konstrukcję wykonano w głębi zakładu, a następnie przesunięto na docelowe miejsce. Pod koniec lat 80. obiekt przeszedł modernizację.

Po zakończeniu działalności produkcyjnej piec pozostał jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów krajobrazu Nowego Bytomia i symbolem przemysłowej przeszłości Rudy Śląskiej. W 2012 roku został wpisany do rejestru zabytków, a od 2020 roku znajduje się na Europejskim Szlaku Dziedzictwa Przemysłowego ERIH.

Historia przesunięcia Wielkiego Pieca trafi na duży ekran

Industrialna historia Huty „Pokój” ma zostać przypomniana również w filmie fabularnym. W maju bieżącego roku reżyser Szymon Żebrowski zaprezentował założenia produkcji pod roboczym tytułem „Wielki Piec”, inspirowanej niezwykłą operacją inżynieryjną z 1963 roku.

Wówczas zespół młodych inżynierów podjął się przesunięcia wielkiego pieca o masie około 2 tysięcy ton. Operacja odbyła się 17 października 1963 roku i pozwoliła skrócić czas remontu instalacji o 46 dni. Pięć lat później podobną metodę zastosowano przy obecnym Wielkim Piecu, który do dziś pozostaje charakterystycznym punktem miasta.

Planowany pełnometrażowy film ma opowiadać o Śląsku, hutniczych tradycjach i ludziach, którzy odważyli się podjąć ryzykowne wyzwanie techniczne. Jego premierę zapowiedziano na jesień 2027 roku. Produkcja została objęta m.in. patronatem Narodowego Instytutu Dziedzictwa oraz Muzeum Hutnictwa w Chorzowie.

Wielki Piec ma połączyć historię z nowymi funkcjami

Rewitalizacja Wielkiego Pieca Huty „Pokój” jest jednym z największych przedsięwzięć związanych z przemysłowym dziedzictwem Rudy Śląskiej. Dawna infrastruktura hutnicza nie ma być wyłącznie zachowanym zabytkiem, lecz miejscem dostępnym dla mieszkańców i turystów – z wystawami, przestrzenią spotkań, gastronomią i trasą pozwalającą zobaczyć, jak kiedyś funkcjonowało serce huty.

Przekroczenie 60 procent zaawansowania inwestycji oznacza, że przemiana industrialnego symbolu miasta jest coraz bardziej widoczna. Po zakończeniu prac Wielki Piec ma rozpocząć nowy rozdział swojej historii – już nie jako część czynnego zakładu, ale jako przestrzeń opowiadająca o pracy, technologii i tożsamości Rudy Śląskiej.