Ruda Śląska: Finał ogólnopolskiego konkursu o więźniarkach Ravensbrück

To nie był tylko konkurs recytatorski. W Rudzie Śląskiej zakończył się XII Ogólnopolski Konkurs Recytatorski im. Wandy Półtawskiej „W kręgu poezji i prozy lagrowej więźniarek KL Ravensbrück”, który zgromadził ponad 200 uczniów z całej Polski, a do finału doprowadził 29 osób. W centrum wydarzenia znów znalazła się pamięć o więźniarkach niemieckiego obozu koncentracyjnego Ravensbrück.

Finał konkursu o więźniarkach Ravensbrück w Rudzie Śląskiej

Tegoroczny finał odbył się w Rudzie Śląskiej i jak co roku połączył młodzież, historię oraz teksty oparte na wspomnieniach kobiet więzionych w KL Ravensbrück. Podczas gali finaliści recytowali wiersze i fragmenty prozy, sięgając po słowa opisujące strach, tęsknotę, ból, ale też nadzieję i siłę przetrwania. Do XII edycji konkursu zgłosiło się ponad 200 uczniów. Do finału zakwalifikowano 29 osób, które zaprezentowały się podczas gali w Rudzie Śląskiej.

O znaczeniu tego spotkania mówiła podczas gali Anna Krzysteczko, wiceprezydent Rudy Śląskiej ds. społecznych.

– Od 12 lat w kwietniu, w Rudzie Śląskiej odbywa się wyjątkowe wydarzenie – prawdziwa, poruszająca lekcja historii z udziałem młodych ludzi, wrażliwych, zaangażowanych i świadomych znaczenia pamięci. Ogólnopolski Konkurs Recytatorski „W kręgu poezji i prozy lagrowej więźniarek KL Ravensbrück” to coś więcej niż prezentacja umiejętności artystycznych. To głębokie doświadczenie, w którym młodzież nie tylko recytuje poezję i prozę, ale przede wszystkim przeżywa emocje ich autorek – strach, tęsknotę, ból, ale też nadzieję i siłę przetrwania. Każdym wersem oddaje hołd człowieczeństwu, które nawet w najbardziej nieludzkich warunkach potrafiło przetrwać.

Szczególną wagę miała obecność byłych więźniarek KL Ravensbrück. Wśród gości były Krystyna Paradyż i Irena Cyrankiewicz. Cyrankiewicz trafiła do obozu jako 7-letnie dziecko, wywiezione wraz z rodziną. Paradyż, pochodząca z Warszawy, została wywieziona podczas Powstania Warszawskiego, gdy miała 15 lat.

Pomysłodawczynią konkursu jest Maria Lorens, córka byłej więźniarki Ravensbrück Katarzyny Matei.

– Dzisiejsze pokolenie spotyka się z pokoleniem mylnie zwanym straconym. Ono nie było stracone. Ono przyniosło uniwersalne wartości, które pozwoliły przeżyć i pokazały że godność człowieka jest ponad wszystko – zaznaczyła.

Laureaci konkursu im. Wandy Półtawskiej

W finale wyłoniono laureatów trzech pierwszych miejsc w dwóch kategoriach — poezji i prozy. Jury przyznało też po dwa wyróżnienia.

Poezja

• I miejsce: Anna Zołotar – Centrum Kultury i Bibliotek Gminy Dębica
• II miejsce: Zofia Semik – I Liceum Ogólnokształcące im. Marcina Wadowity w Wadowicach
• III miejsce: Rafał Nowicki – Zespół Szkół Ogólnokształcących im. Piastów Śląskich VII Liceum Ogólnokształcące w Gliwicach

Wyróżnienia – poezja

• Zofia Kania – Szkoła Podstawowa nr 1 im. Janusza Korczaka w Zespole Szkół im. Ireny Sendlerowej w Przemkowie
• Oksana Zenel – Szkoła Podstawowa nr 5 im. UNICEF w Turku

Proza

• I miejsce: Zuzanna Bula – Liceum Ogólnokształcące w Psarach
• II miejsce: Anna Ezeibe – Prywatne Liceum Ogólnokształcące Sióstr Nazaretanek z Oddziałami Międzynarodowymi w Warszawie
• III miejsce: Emilia Cegłowska – Łęczyńskie Stowarzyszenie Twórców Kultury w Łęcznej

Wyróżnienia – proza

• Milena Dybczak – I Liceum Ogólnokształcące im. Marcina Wadowity w Wadowicach
• Filip Gacek – Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego Technikum nr 6 Grafiki Logistyki i Środowiska im. Legionów Polskich w Sosnowcu

Główną nagrodą dla finalistów i ich opiekunów jest wyjazd do Niemiec, do Muzeum Miejsca Pamięci i Przestrogi Ravensbrück, zaplanowany na 22–25 maja 2026 roku.

Pamięć o KL Ravensbrück była tu najważniejsza

Finał nie ograniczył się do samego konkursu. W holu Śląskiego Teatru Impresaryjnego pokazano wystawę edukacyjną IPN „FKL Ravensbrück – obóz koncentracyjny dla kobiet 1939–1945”, przygotowaną przez oddział IPN w Katowicach.

Na scenie pojawiły się też etiudy muzyczne artystów Teatru „Pierro” pod kierunkiem Anny Morajko-Fornal, działającego przy II Liceum Ogólnokształcącym im. Gustawa Morcinka w Rudzie Śląskiej. Pokazano również spektakl „Przed celą śmierci” Grupy Teatralno-Muzycznej „Od serca” Ośrodka dla Osób Niepełnosprawnych Najświętsze Serce Jezusa pod kierunkiem Katarzyny i Witolda Hanke.

Mocno wybrzmiał też głos o tym, po co ten konkurs wraca co roku. Ryszard Mozgol, Naczelnik Oddziałowego Biura Edukacji Narodowej IPN w Katowicach, mówił podczas gali:

– Jeśli nie będziemy przypominać tych wierszy, jeśli nie będziemy przypominać historii Ravensbrück, to te osoby, które utraciły tam życie, te które przetrwały ten obóz, ale już nie ma ich wśród nas odejdą w zapomnienie. Ale chodzi o jeszcze jeden bardzo ważny aspekt – jeśli nie będziemy tej historii przypominać, to my utracimy coś cennego. Utracimy testament więźniarek Ravensbrück, utracimy moc i siłę, która je charakteryzowała.

Konkurs organizują Instytut Pamięci Narodowej, Stowarzyszenie „Rodzina więźniarek niemieckiego obozu koncentracyjnego Ravensbrück” i Miasto Ruda Śląska. Wydarzenie objęto honorowym patronatem Małżonki Prezydenta RP Marty Nawrockiej.

Sam obóz Ravensbrück był największym niemieckim obozem koncentracyjnym dla kobiet. Trafiło tam około 120–130 tys. kobiet i dzieci z 27 krajów, z czego zginęło około 92 tys. Największą grupę więźniarek stanowiły Polki. Na tablicy upamiętniającej polskich więźniów widnieje napis: „Jeśli echo ich głosów umilknie, zginiemy”.