PILNE Są wyniki badań powietrza przy hałdzie Pokój I! WIOŚ sprawdził stężenia szkodliwych substancji

Do Urzędu Miasta Ruda Śląska wpłynęły wyniki badań jakości powietrza przeprowadzonych w rejonie rekultywowanej hałdy Pokój I. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Katowicach analizował stężenia kilkunastu substancji, w tym pyłów zawieszonych, benzenu, dwutlenku siarki i benzo(a)pirenu. Jak poinformował wiceprezydent Rudy Śląskiej Jacek Morek, pomiary nie wykazały przekroczeń dopuszczalnych poziomów ani wartości odniesienia. Nie oznacza to jednak zakończenia sprawy hałdy, która od miesięcy budzi kontrowersje.

Hałda Pokój I w Rudzie Śląskiej. WIOŚ przedstawił wyniki badań jakości powietrza

Wiceprezydent Rudy Śląskiej Jacek Morek przekazał nowe informacje dotyczące sytuacji wokół hałdy Pokój I. Do magistratu dotarła odpowiedź Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Katowicach, zawierająca analizę wyników pomiarów jakości powietrza w rejonie rekultywowanego terenu po KWK Pokój.

Przypomnę, że 30 września br. Miasto zwróciło się do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Katowicach o interpretację otrzymanych we wrześniu wyników badań jakości powietrza oraz wskazanie konkretnych wniosków. W środę, 14 października br., do Urzędu Miasta wpłynęła odpowiedź WIOŚ dotycząca analizy przeprowadzonych pomiarów – napisał Jacek Morek.

Badania prowadzono od 25 kwietnia do 7 lipca 2026 roku, wykorzystując mobilny ambulans pomiarowy. Sprawdzano obecność i stężenia substancji, które mogą mieć znaczenie dla jakości powietrza, w tym pyłów PM10 i PM2,5, dwutlenku siarki, dwutlenku azotu, benzenu, toluenu, ksylenu, amoniaku, węglowodorów aromatycznych oraz benzo(a)pirenu.

Najważniejszy wniosek z analizy jest taki, że w okresie prowadzonych badań nie odnotowano przekroczeń obowiązujących poziomów dopuszczalnych ani wartości odniesienia dla badanych substancji, zgodnie z oceną przedstawioną przez WIOŚ.

Najważniejszy wniosek z otrzymanej informacji jest taki: wyniki przeprowadzonych pomiarów nie wykazały przekroczeń dopuszczalnych poziomów ani wartości odniesienia dla badanych substancji – poinformował wiceprezydent Jacek Morek.

Kontrowersje wokół hałdy Pokój I. Badania nie kończą sprawy

Wyniki pomiarów pojawiają się w czasie trwającej dyskusji dotyczącej rekultywacji hałdy Pokój I, potencjalnego wpływu tego terenu na środowisko oraz informacji o obecności metali ciężkich. Sprawa stała się przedmiotem zainteresowania mieszkańców, radnych oraz miejskich władz, a jednym z istotnych wątków pozostaje ustalenie, kto i kiedy dysponował informacjami dotyczącymi stanu hałdy.

W dotychczasowych doniesieniach pojawiały się między innymi kwestie wiedzy miasta o metalach ciężkich już w 2024 roku, odpowiedzialności poszczególnych instytucji oraz przyszłości prac rekultywacyjnych. Radni domagali się konkretnych działań i wyjaśnień, a sprawa trafiła również pod obrady nadzwyczajnej sesji Rady Miasta.

Nowe wyniki dotyczą jednak wyłącznie jakości powietrza w miejscu i okresie prowadzenia pomiarów. Nie rozstrzygają kwestii ewentualnego zanieczyszczenia gruntu metalami ciężkimi, bezpieczeństwa całego procesu rekultywacji ani wszystkich możliwych oddziaływań hałdy na najbliższe otoczenie.

Na to ograniczenie zwraca uwagę sam wiceprezydent Rudy Śląskiej.

Warto jednak podkreślić, że przedstawione wyniki dotyczą jakości powietrza w określonym miejscu i czasie, czyli w trakcie prowadzonych pomiarów. Nie należy ich utożsamiać z kompleksową oceną wszystkich oddziaływań hałdy na otoczenie – zaznaczył Jacek Morek.

Szczegółowe wyniki badań WIOŚ przy hałdzie Pokój I. Co wykazały pomiary?

W przekazanej przez wiceprezydenta analizie znalazły się szczegółowe dane dotyczące stężeń poszczególnych substancji. Poniżej przedstawiamy wszystkie wyniki wraz z wartościami dopuszczalnymi lub wartościami odniesienia wskazanymi w komunikacie.

1. Pył zawieszony PM10

• Najwyższe stężenie dobowe: 44,0 µg/m³ – odnotowane 29 kwietnia 2026 r.
• Poziom dopuszczalny dla doby: 50 µg/m³.
• Średnie stężenie w okresie pomiarów: 21,9 µg/m³.
• Poziom dopuszczalny dla roku kalendarzowego: 40 µg/m³.

Najwyższe dobowe stężenie PM10 nie przekroczyło obowiązującego limitu. Średnia z okresu badań była również niższa od wartości rocznego poziomu dopuszczalnego, choć nie stanowi ona pełnej średniej rocznej.

2. Pył zawieszony PM2,5

• Najwyższe stężenie dobowe: 23,6 µg/m³ – odnotowane 30 kwietnia 2026 r.
• Średnie stężenie w okresie pomiarów: 14,7 µg/m³.
• Poziom dopuszczalny dla roku kalendarzowego: 20 µg/m³.

Dla pyłu PM2,5 nie określono poziomu dopuszczalnego dla doby ani jednej godziny, nie ma również wartości odniesienia dla tych okresów uśredniania. Średnia uzyskana podczas badań była niższa od rocznego poziomu dopuszczalnego.

3. Dwutlenek siarki (SO₂)

• Najwyższe stężenie jednogodzinne: 50,9 µg/m³ – 1 maja 2026 r. o godz. 20:00.
• Poziom dopuszczalny dla jednej godziny: 350 µg/m³.
• Najwyższe stężenie dobowe: 9,2 µg/m³ – 2 maja 2026 r.
• Poziom dopuszczalny dla doby: 125 µg/m³.
• Średnie stężenie w okresie pomiarów: 4,3 µg/m³.
• Poziom dopuszczalny dla roku kalendarzowego: 20 µg/m³.

WIOŚ nie stwierdził przekroczenia dopuszczalnych poziomów dwutlenku siarki dla jednej godziny ani doby. Średnie stężenie z okresu pomiarów było niższe od wskazanego poziomu rocznego.

4. Dwutlenek azotu (NO₂)

• Najwyższe stężenie jednogodzinne: 62,1 µg/m³ – 1 maja 2026 r. o godz. 3:00.
• Poziom dopuszczalny dla jednej godziny: 200 µg/m³.
• Średnie stężenie w okresie pomiarów: 11,9 µg/m³.
• Poziom dopuszczalny dla roku kalendarzowego: 40 µg/m³.

Najwyższe jednogodzinne stężenie dwutlenku azotu pozostawało poniżej dopuszczalnego limitu. Również średnia z okresu badań była niższa od wartości określonej dla roku kalendarzowego.

5. Tlenki azotu (NOx)

• Średnie stężenie w okresie pomiarów: 1,6 µg/m³.
• Poziom dopuszczalny dla roku kalendarzowego: 30 µg/m³.

Średnie stężenie tlenków azotu było niższe od wskazanego w analizie rocznego poziomu dopuszczalnego.

6. Benzen

• Najwyższe stężenie jednogodzinne: 12,2 µg/m³ – 26 czerwca 2026 r. o godz. 00:00.
• Wartość odniesienia dla jednej godziny: 30 µg/m³.
• Średnie stężenie w okresie pomiarów: 0,5 µg/m³.
• Poziom dopuszczalny dla roku kalendarzowego: 5 µg/m³.

Najwyższe jednogodzinne stężenie benzenu nie przekroczyło wartości odniesienia. Średnia z całego okresu pomiarowego była również niższa od rocznego poziomu dopuszczalnego.

7. Toluen

• Najwyższe stężenie jednogodzinne: 38,7 µg/m³ – 21 maja 2026 r. o godz. 3:00.
• Wartość odniesienia dla jednej godziny: 100 µg/m³.
• Średnie stężenie w okresie pomiarów: 1,4 µg/m³.
• Wartość odniesienia dla roku kalendarzowego: 10 µg/m³.

Wyniki pomiarów toluenu nie wykazały przekroczenia jednogodzinnej wartości odniesienia. Średnia z okresu badań pozostawała poniżej wartości rocznej.

8. Ksylen

• Najwyższe stężenie jednogodzinne: 25,4 µg/m³ – 24 czerwca 2026 r. o godz. 23:00.
• Wartość odniesienia dla jednej godziny: 100 µg/m³.
• Średnie stężenie w okresie pomiarów: 1,0 µg/m³.
• Wartość odniesienia dla roku kalendarzowego: 10 µg/m³.

Najwyższe stężenie jednogodzinne ksylenu nie przekroczyło wartości odniesienia. Średnia z okresu pomiarów była niższa od wartości określonej dla roku kalendarzowego.

9. Amoniak

• Okres pomiarowy: od 25 kwietnia do 6 maja 2026 r.
• Średnie stężenie w tym okresie: 5,8 µg/m³.
• Wartość odniesienia dla roku kalendarzowego: 50 µg/m³.

Średnie stężenie amoniaku z badanego okresu było niższe od rocznej wartości odniesienia. Należy jednak zaznaczyć, że w przedstawionej analizie wynik ten dotyczy jednego okresu pomiarowego, a nie całego czasu prowadzenia badań pozostałych substancji.

10. Węglowodory aromatyczne

• Średnie stężenie w okresie pomiarów: 3,7 µg/m³.
• Wartość odniesienia dla roku kalendarzowego: 43 µg/m³.

Średnia zmierzonych stężeń węglowodorów aromatycznych pozostawała poniżej wskazanej rocznej wartości odniesienia.

11. Benzo(a)piren

• Średnie stężenie w okresie pomiarów: 0,33 ng/m³.
• Wartość odniesienia dla roku kalendarzowego: 1 ng/m³.

Średnia z okresu badań była niższa od wartości odniesienia dla roku kalendarzowego. W przypadku tej substancji wyniki podano w nanogramach na metr sześcienny (ng/m³).

12. Fenol i siarkowodór

WIOŚ analizował również obecność fenolu oraz siarkowodoru. Jak wynika z informacji przekazanych przez wiceprezydenta, zmierzone wartości obu substancji znajdowały się poniżej dolnej granicy zakresu pomiarowego zastosowanej metody badawczej. Oznacza to, że ich stężenia były zbyt niskie, aby można było je ilościowo określić przy wykorzystaniu tej metody.

Czy powietrze przy hałdzie Pokój I jest bezpieczne? Wyniki badań mają swoje ograniczenia

Choć wyniki przedstawione przez WIOŚ nie wskazują na przekroczenia analizowanych norm i wartości odniesienia, nie można na tej podstawie jednoznacznie ocenić wszystkich zagrożeń związanych z hałdą. Pomiary prowadzono przez określony czas i w konkretnym miejscu, a część wyników zestawiono z limitami odnoszącymi się do całego roku kalendarzowego.

Ważne jest również rozróżnienie pomiędzy badaniem jakości powietrza a analizą zanieczyszczenia gruntu. Wcześniejsze badania wykonane na zlecenie Spółki Restrukturyzacji Kopalń wykazały w części próbek gleby przekroczenia dopuszczalnych wartości między innymi arsenu, kadmu, ołowiu i cynku. Nowe pomiary powietrza nie podważają tych ustaleń, ponieważ dotyczą innego elementu środowiska.

Co dalej z hałdą Pokój I? Wiceprezydent zapowiada kolejne informacje

Sprawa rekultywacji hałdy Pokój I nadal pozostaje otwarta. Po ujawnieniu wyników badań gruntu pojawiły się pytania o odpowiedzialność za stan terenu, zakres wiedzy poszczególnych instytucji oraz działania, które powinny zostać podjęte w celu wyjaśnienia sytuacji. Wątpliwości te były również przedmiotem dyskusji pomiędzy miastem a Spółką Restrukturyzacji Kopalń.

Jacek Morek podkreśla, że przedstawione wyniki są istotnym elementem oceny sytuacji, ale nie mogą zostać potraktowane jako ostateczne rozstrzygnięcie wszystkich problemów związanych z hałdą.

Sprawa hałdy Pokój I wymaga dalszej uwagi i rzetelnego wyjaśnienia wszystkich zgłaszanych przez mieszkańców wątpliwości. Wyniki badań powietrza są ważną częścią tej wiedzy, ale nie zamykają dyskusji o stanie tego terenu i jego wpływie na najbliższe otoczenie – przekazał wiceprezydent Rudy Śląskiej.

Władze miasta zapowiadają informowanie mieszkańców o kolejnych ustaleniach i podejmowanych działaniach. Na ten moment najważniejszą informacją jest brak stwierdzonych przekroczeń w przedstawionej analizie jakości powietrza, przy jednoczesnym utrzymaniu potrzeby dalszego wyjaśniania stanu środowiska w rejonie hałdy Pokój I.